Май айныса дуз саламыз, дуз айныса...?

  - 177


Бүгинги күнде Республикамызда жарық көрип турған барлық басы­лымдағы газета ҳәм журналлар үлкен тосқынлықларға дус келип, журна­листлермиздиң көпшилигиниң басы қатты. Усы күнге дейин өзлерин га­зета-журналлардың пидайысы сези­нип жүрген айырым журналистлер мәмлекетимизде киши ҳәм орта биз­нести раўажландырыў, халқымызға қолайлы хызметти (сервис) заман талабына ылайық жетилистириў бой­ынша алып барылып атырған жумыс­лар қаншелли дәрежеде әҳмийетли екенлигинен хабары жоқтай тазадан шөлкемлестирилген ЖШЖ почта мәкемелериниң жумысларына өзле­ринше баҳа берип, олардың хызмети­не кеўли толмай, ҳәр санын асығыс­лық пенен күтип отырған оқыўшылар жәмийетшилигине өз ўақтында газе­таларымызды жеткермей атыр, сон­лықтан газетамыздың ықласбентлери бизлердиң қызықлы материаллары­мыздан хабарсыз қалып атыр, бундай почталарды жабыў керек, булардың барлығы «машенниклер», ямаса ай­ырымлары «хат тасыўшы кептерлер» деген болса, гейбир «пидайы»лар олар, яғный почталар анық ис пла­нын дүзип билмейди, сонлықтанда бизиң «қолдан-қолға тиймейтуғын газеталарымызды» оқыўшыларымыз табалмай редакция есиклерин қағып, бир дана газета бериң деп сергиз­дан болып жүр» деп республикалық көлемдеги газеталарда шыр-пыры шығып жазды.

Хош сондай болсын, сол жоқары­дағы ЖШЖ почталардың бириниң мен де баслығыман. Бирақ, гәп ҳәзир почта хызмети ҳаққында емес, әлбет­те «Айды етек пенен жаўып болмай­ды» тазадан шөлкемлестирилген қан­дай мәкеме болса да кемшиликсиз болмайды. Мақаламыздың басында  баслаған пидайы журналистлердиң хызмет етип атырған газета-жур­налларының аўҳаллары қалай? Он мыңлаған тиражға ийе болған газета нусқалары енди қаншаs Не ушын оқырман халқымыз газеталарды из­леп редакциялардың есигине қатнап, бир дана газета бериң, мен мына ма­қалаңызды табалмай жүрмен деп со­рап бармай атыр екен?

Ҳүрметли ел басшымыздың алып барып атырған әдил сиясатының нәтийжесинде мәжбүрий жазылыў барлық жерде бийкар етилди.

Анығында халқымызға газета-жур­наллар керек, бирақ, қандай...? Бу­рынғыдай емес әлбетте, «тек некро­лог оқыймыз» деген гәплер газета хызметкерлериниң қулағына қаш­шанлардур жеткен болса да, есит­пеген болып жүре берди. Енди не ислеў керек...? Газеталар мазмунын өзгертип, халқымыздың кеўлинен шығатуғын материаллар менен газета бетлерин байытыўы шәрт, ҳақыйқат­лыққа туўры қараў керек, машқала­ларды көтериў ҳәм олардың шешилиў жолларын оқыўшыларымызға жетке­риў керек, айырым «мурны аспанда жүрген» басшыларға халықтың машқалаларын көрсетиў керек, халық пе­нен муңлас, шерик болып олардың машқалаларын дурыс шешиўге өзле­риниң мийнетин бағышлаўы керек. Дүнья ҳәм республикалық көлемдеги ең соңғы жаңалықлар, экологиялық, экономикалық, социаллық, машқа­лалар, олардың шешилиў жоллары бойынша исленип атырған жумыс­лар ҳаққында қысқа ҳәм мазмунлы материаллар менен газета бетлерин толтырса мақсетке муўапық болған болар еди. Буның ушын биринши гезекте илгир, зейин ҳәм талантлы дөретиўшилер керек. Мениң де бир баспа сөз пидайысы ретинде республикамызда жарық көрип турған газе­та ҳәм журналларға жаным ашыйды. «Бес бармақ бирдей емес» бул белги­ли, сондай-ақ, барлық журналистлер де бирдей емес, халқымыздың кеўлинен шығып атырған ғалаба хабар қураллары хызметкерлери де бар.

Социаллық тармақлар жылдырым­дай тезликте дүньяның барлық ха­барларын жеткерип турған бүгинги күнде газетаның нусқасын көбейтиўди ойлағаннан гөре, оларды көбирек газетаның мазмунлы шығыўы ойлан­дырса жақсы болар еди. Әпиўайы бир мысал, бизге онша алыс болмаған Россия Федерациясынан шығатуғын «Аргументы и факты» газетасын алып қарайық, қанша газета ықласбентле­ри асығыслық пенен шығыўын күтип отырады. Себеби, газетада оқыўшыны өзине тартатуғын ҳәр қыйлы темалар бериледи, машқалаларды көтериў менен бирге шешилиў жолында өзле­риниң пикирин береди, қысқа сораў анық жуўаплар менен газета бетле­рин толтырып барады. Бизлерде болса бәри керисинше, машқалалар улыўма жазылмайды десек те болады, узыннан-шубай мәниси жоқ мақала ҳәм гүрриңлер, уйқасы жоқ қосықлар, бир инсанның өмири туўралы газетаның толық бир бетин алғанша қара сөзлер менен шыжбайлаў, бу­ған қосымша орфографиялық ҳәм пунктуациялық қәтелерди айтпасақта болады, ямаса таныс-билислик пе­нен есабат ушын керек болғанлығы себепли бир мәкеме хызметкериниң ислеп атырған жумыслары туўралы жазған мақаласы, буны ҳеш бир га­зета оқыўшысы бийкарламаса керек. Әлбетте, жәмийетшиликке ен жайды­рылатуғын новаторлық идеядағы жу­мыс методлары болса бундай мақала­ларды жәриялаў жүдә орынлы. Бирақ тилекке қарсы бүгин басылып атырған газета бетлериндеги мақалаларға мысал келтирип өтейик, булардан өрт қәўипсизлиги, қорғаў бөлими, МИБ (мәжбүрий орынлаў бюро), судлар, ПҲАЖ, медицина тараўы, банк хызметкерлери ҳәм муғаллим­лер, мектеп, жоқары ҳәм орта оқыў орынларының ҳ.т б. қәлеген газета­ның ҳәр санында усы тараў ўәкил­лериниң жумысы туўралы мағлы­ўмат алыўға болады. Бул болса газета оқыўшыларын шаршатып жиберди. Нәтийжеде халқымыздың газета- журналларды оқыўға деген ықласы төменлеп кетти.

«Усы газетаны оқымасаңда жазы­ласаң мына газета арзанырақ буған бир жылға, сениң ис ҳақың көплеў сен мына газетаға бир жылға, мы­наған алты айға» деп жоқары лаўа­зымдағылар буйрық пенен белгилеп «разнарядка» ислеп шығылды, ҳәр жылы қайсы мәкемеден қанша га­зеталарға жазылып атырғанлығын қадағалайтуғын жуўапкер адам бе­китип қойылды. Буны ҳеш бир га­зета-журнал хызметкерлери бий­карлай алмайды. Соның себебинен газеталарға жәмийетшилигимиз тәрепинен қызығыўшылық кескин төменлеп кетти. Ал, бул тараўдың айырым хызметкерлери болса «алма пис, аўзыма түс» деп еки қолды қал­таға тығып жүриўден арыға кетпеди. Жумыс ислеймен, дөретиўшили­гимди байытаман, халықтың дәрти­не шерик боламан деген журналист­лер газета редакцияларында «уялап» қалған «пидайы» журналистлер тәре­пинен шетлетилгени де сыр емес.

Мениң ойымша қайсы бир газета­ның бас редакторы болса да ойлана­туғын ўақыт келип жетти, өмиринде еки қатар мақала жазалмайтуғын, компьютердиң клавишиндеги алфа­витлердиң қалай жайласыўын бил­мейтуғын «пидайы» журналистлерге қуры айлық бергеннен тужырымлы, мазмунлы, халықтың сөйлер тили болатуғын, мақалалар жаза алатуғын журналистлер менен ислесетуғын дәўир келип жетти. Бул мақаламыз­да ҳәзир түскинликке түсип жүрген айырым жанкүйер, ҳақыйқый жур­налистлердиң кеўлине тийиўден аўлақпыз, бирақ рети келгенде ай­тып кеткенимиз орынлы болар. Мен сизлердиң пикирлериңизди күтемен.

Дәўлетияр НУРЖАНОВ.

Нөкис қаласы.

Поделиться: