ФИНАНС ЖӘРИЙМАЛАРДЫ ҚОЛЛАНЫЎДЫӉ ӨЗГЕШЕЛИКЛЕРИ

  - 43


Финанс жәрийма (санкция) ҳаққында түсиник Өзбекстан Республикасы Салық кодексиниң 112-статьясында берилген болып, оған көре, финанс санкциялар салыққа байланыслы ҳуқықбузарлық ушын жуўапкершилик ша­расы болып, пул өндириў (жәриймалар ҳәм пеня) тәризинде қолланылады.

Әсиресе, Өзбекстан Республикасыныӊ 2015-жыл 20-августтағы «Өзбекстан Республикасыныӊ айырым нызам ҳүжжетлерине жеке мүлкти, исбилерменлик субъектлеринисенимли қорғаўды және де күшейтиўге, оларды жедел раўажландырыў жолындағы тосықларды сапластырыўға қаратылған өзгерис ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққында»ғы Нызамы исбилерменлик тараўыныӊ раўажланыўына кеӊжол ашып берди, ҳәр түрдеги тексериўлердиӊ қысқарыўына алып келди ҳәм салыққа байланыслы ҳуқықбузарлықлар ушын жуўапкершиликлер либерал­ластырылды.

Атап айтқанда, Салық ко­декси 108-статьясы сегизин­ши бөлими жаӊа редакция­да қабыл етилип, оған көре салық төлеўши тәрепинен салыққа байланыслы бир неше ҳуқықбузарлық ис­ленген жағдайда, жәрийма тәризиндеги финанс санк­циялар онша аўыр болмаған финанс санкцияны аўыррақ жәрийма менен қамтып алыў ямаса тайынланған жәриймаларды толық якибир бөлегин қосыў арқалы салыққа байланыслы ҳуқықбузарлықлар жыйындысы бойынша қолланылатуғын болды. Бунда жәрийманыӊ үзил-кесил муғдары жәрийманыӊ жоқары муғдары нәзерде тутылған ҳуқықбузарлық ушын бел­гиленген еӊ көп муғдарынан асыўы мүмкин емес.

Сондай-ақ, усы статьяныӊ толтырылған тоғызыншы бөлимине муўапық, егер салық төлеўши биринши ис бой­ынша қарар шығарылғанға шекем салыққа байланыслы және басқа ҳуқықбузарлық ислегенлиги ис бойынша қарар шығарылғанынан кейин анықланса, усы статьяныӊ се­гизинши бөлиминде нәзерде тутылған қағыйдалар бойын­ша жәрийма қолланылады. Бул жағдайда, суд тәрепинен салыққа байланыслы ҳуқықбузарлықлар жыйынды­сы бойынша тайынланған жәрийма муғдарында бирин­ши қарар бойынша төленген жәриймалар суммасы есапқа алынады.

Көринип турғанындай, ески нормалар исбилермен­лик субъектлери ушын бир қатар қыйыншылықларды келтирип шығаратуғын еди. Финанс жәриймалардыӊ экономикалық жағдайы төмен болған субъектлерге қолланылыўы олардыӊ раўажланыўына тосық болыў ме­нен бирге, жумысларыныӊ тоқтатылыўына да алып кел­ген.

Салық кодекси 112-статьясыныӊ төртинши бөлимине киргизилген жаӊа қағыйдаға көре, қолланылатуғын финанс санкциялар ҳуқықбузарлықтыӊ ақыбетлерине сай болмаған, жуўапкершиликти жеӊиллестириўши жағдайлар анықланған жағдайда, сондай-ақ, ҳуқықбузардыӊ материаллық жағдайын есапқа алып, суд усы Кодекстиӊ 17-бабында нәзерде тутылған финанс санкцияныӊ еӊ кем дәрежесинен де кемирек, бирақ белгиленген санк­ция еӊ кем муғдарыныӊ ғө процентинен кем болмаған муғдарда, себеплер ҳәм тий­карларын әлбетте көрсеткен ҳалда финанс санкция қоллаўға ҳақылы.

Бир ҳуқықбузарлық ушын еки мәрте жуўапкершиликке тартылыўыныӊ алдын алыў мақсетинде Салық кодексиниӊ 114-статьясы да төмендеги мазмунда толты­рылды: «Кирим қылынбаған товарлар қозғатылған ҳәкимшилик ҳуқықбузарлық ҳаққындағы ис яки жынаят иси шеӊберинде мәмлекет пайдасына өткерилген жағдайда усы статьяныӊ биринши бөлиминде нәзерде тутылған санкция қолланылмайды».

З.АМЕТОВА,

Өзбекстан Республика­сы Әдиллик министрлиги жанындағы Юристлердиӊ қәнигелигин арттырыў орайының тыӊлаўшысы.

Поделиться: